Yanık Tedavisi
Isı, elektrik, kimyasal maddeler, kaynar su, alev gibi etkenlerle meydana gelen doku tahribatına yanık denir. Yanığın tek etkilediği yer deri değildir. Yanık tüm organizmayı etkileyen sistemik bir travmadır.
Yanığın Derinliğine Göre Sınıflandırılması
- Birinci derece yanık: Derinin üst katı (epidermis) sağlamdır, kızarıklık vardır. Ör: güneş yanıkları.
- İkinci derece yanık: Derinin üst katının bütünlüğü bozulmuş, alt katmanın (dermisin) üst tabakalarına sınırlı ise yüzeyel ikinci derece, dermisin alt tabakaları tutulmuş ise derin ikinci derece yanık oluşmuştur.
- Üçüncü derece yanık: Derinin tüm katları (epidermis+dermis) tutulur. Deri sert, basık, soluk, ağrısızdır.
- Dördüncü derece yanık: Derinin tüm katları, cilt altı yağ ve derin yapılar (kas, tendon, vb) tutulur, kömürleşmiş görünüm vardır.
Tedavi Yöntemleri
Birinci derece yanıklarda: Nemlendirici kremler veya merhemler yeterlidir. Hastaya ağrı kesici verilebilir.
İkinci derece yanıklarda: Parafin emdirilmiş dokumalar yaraya yapışmayarak pansuman değişiminde ağrıyı azaltır. Su keseciklerinin tedavisi büyüklüklerine göre yapılır. Derin yanıklarda antibiyotikli kremler uygulanır.
Üçüncü ve dördüncü derece yanıklarda: Eskarın kendiliğinden ayrılması yaranın enfekte olduğunun belirtisidir. Bu derece yanıklarda cerrahi müdahale gereklidir.
Kimyasal Yanıklar
Kimyasal yanıklar asit ve alkali olmak üzere iki ana grupta değerlendirilir. Özellikle alkali yanıklar likefaksiyon nekrozu yaparak derin dokulara ilerleme özelliğine sahiptir. Giysiler kısa sürede çıkarılmalı, etkenle bulaşan bölgeler su ile yıkanmalıdır.
Elektrik Yanıkları
Düşük gerilimli elektrik yanıkları 1000 volt altı, yüksek gerilimli elektrik yanıkları ise 1000 volt üstü kabul edilmektedir. Bu hastalar yanığın yanında kas yıkımına bağlı böbrek hasarı ve kalp ritm bozuklukları yönünden sıkı takip edilmelidir.
Yanık Sekelleri
Yanık sekellerinden en sık yanık kontraktürleri çıkmaktadır. Yanık iyileştikten sonra iyileşen bölge normal sağlıklı deri gibi esnek ve sağlıklı değildir. İlerleyen süreçte yanıklı bölge ileri derecede büzüşme gösterebilir. Bu büzüşme sonucu ortaya çıkan gerginliğe kontraktür denir.
Eklem bölgelerinde meydana geldiğinde kontraktür alttaki dokuları da etkilediğinden eklem bölgelerinde hareket kısıtlılığı olur. Yüzdeki kontraktür hatları ise göz kapağı, dudağı, kulağı ve diğer yapılarda çekme hattı oluşacağından ciddi şekil bozuklukları ve fonksiyon kayıplarına yol açar.
Yanık veya diğer nedenlerle oluşan kontraktürler zaman geçirmeden ameliyatla düzeltilebilir. Geç kalınması durumunda tedaviden istenen fayda tam olarak sağlanamayabilir.